AĞIR CEZA DAVASI NASIL İLERLER ?
A.TANIM
Ağır ceza mahkemesi , görevsel yetki kapsamında belirlemiş olup diğer suçlara nazaran daha fazla hapis cezasını gerektiren ve ilgili kanunda istisnaları bulunan suçların yargılamasının yapıldığı mahkemelerdir. Dolayısıyla görevsel yetkinin çerçevesini çizdiği mahkemelerde görülen davalara da ağır ceza davaları denmektedir.
Görevsel yetkinin muhtevası ilerleyen makalelerimizde detaylı bir biçimde ele alınacaktır.
B.AĞIR CEZA DAVASI AŞAMALARI NELERDİR
1.SORUŞTURMA AŞAMASI
Savcılık teşkilatı aslında ağır ceza mahkemelerinin yanında kurulur. Asliye ceza mahkemelerinin de usulünde elbette ki iddia makamı olarak cumhuriyet savcıları yer alır. Belirli bir süre savcı eksikliği sebebiyle asliye cezada duruşmaya çıkmayan savcılarımız nihayet 2020 yılında tekrardan iddia makamını layıkıyla asliye ceza mahkemelerimizce de sürdürmeye devam etmişlerdir.
Bu detaydan hareketle iddia makamının ağır cezadan ayrılmaz bir parça niteliğinde olduğunu yadsımamız imkansız hale gelmiştir.
Kısaca bahsedilmesi gerekirse soruşturması aşaması ; şikayete tabi olan suçların şikayeti ile şikayete tabi olmayan suçların ise savcının bir kamu görevi icra etmesinden müsebbip kendi mesleki görev ve sorumluluğundan dolayı her iki durumda da araştırma yapmaya ve delil toplamaya başlamasıdır.
Bir suç haberi alan savcı kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde o fiilin gerçekten ika edilip edilmediğini şayet edildiyse suç teşkil edip etmediğini tespit eder. Yeterli delil elde ettiğinde ise soruşturma evresinin sonunda bir iddianeme hazırlar ve asli yükümlülüğü olan bir kamu davası açar.
Bu iddianameyi hazırlarken CMK 170 çerçevesinde içi dolu bir iddianeme hazırlamak kamu vicdanı ve selameti için elzemdir.
2.KOVUŞTURMA AŞAMASI
Savcılık makamı adıyla görevi bağdaşan iddia makamı iddianamesini artık sunmuş ve kamu davası açmıştır. Diğer ayrık durumlar saklı olmak üzere ( İDDİANAMENİN İADESİ ) iddianeme kabul edildiğinde artık basit tabirle duruşma aşaması dediğimiz kovuşturma yani mahkeme aşamasına geçilmiştir.
3.DURUŞMA AŞAMASI
Bu aşamada şüpheli artık sanık ismini alacaktır , sanık bu aşamada dinlenir savunması alınır . Gerekli incelemeler yapılır . Tanık beyanları , kamera kayıtları , raporlar bilirkişi incelemeleri gibi deliller sunulur. Taraflar delil taleplerini iletir. Savcı tüm bu duruşmalar ve deliller ışığında kamu adına hatta sanık adına da tüm lehe delilleri toplama gayretinde bulunan iddia makamı mütalaa verir. Savcının bu görüşü davanın bir taraf olup olmadığı hakkındaki tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Esas hakkındaki görüşten sonra sanık ve savunma makamı son savunmasını yapar . Takdir edilen karar mahkumiyet , beraat , HAGB (Hükmün açıklanmasının geri bırakılması , ceza verilmesine yer olmadığı gibi kararlar olabilir . Kararlar gerekçeli bir şekilde yazılmalıdır.
4.İTİRAZ İSTİNAF VE TEMYİZ AŞAMASI
Türk yargı sistemimizde ilk derece mahkemelerinden sonra usuli , hukuki ve esasa ilişkin incelemelerin yapıldığı bölge adliye mahkemeleri bulunmaktadır . Adil yargılamanın yapılmadığı veya kararın yerinde olmadığını düşünen sanık müdafi gerekli hak düşürücü sürelere bağlı kalmak kaydıyla dilediği gibi istinaf yoluna gidebilmektedir . Bu hukuk devleti olmanın getirdiği adil yargılanma ilkesinin bir sonucudur . Üst yargı mercilerinden olan Yargıtaya ise istinafta elde edilemediği düşünülen hukuki fayda , hata sebebiyle temyiz edilebilir.Bu merci ise yalnızca hukuki denetim yapmakta kararı onamak veya bozmaktadır.
Süreç kanunlara ve usule uygun tamamlandıktan sonra artık devreye infaz aşaması girecektir.
C.AĞIR CEZA MAHKEMESİNİN GÖREVSEL YETKİSİNİN KAPSAMI
Nicelik itibariyle bir ayrıma gidildiğinde 10 yıl üstü hapis cezası gerektiren suçların davaları ağır ceza mahkemelerinde görülmektedir. Teşkilat Kanununun 12. Maddesi ağır ceza mahkemesinin görevsel yetkisinden bahsetmektedir.
ADLÎ YARGI İLK DERECE MAHKEMELERİ İLE BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YETKİLERİ HAKKINDA KANUN
MADDE 12. - Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir.
İlgili kanunda da belirtildiği üzere ağır ceza mahkemesinin görevi nicelik bakımından sınırlanmamıştır . Nitelik kriterinden de bahsedilen kanunların ayrıca görevli kıldığı haller aşağıdaki gibidir .
-Yağma TCK 148
-İrtikap TCK 250 /1 ve 2
-Resmi belgelerde sahtecilik TCK 204 /2
-Nitelikli dolandırıcılık TCK 158
-Hileli iflas TCK 161
Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dört Beş Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ( 318 , 319 , 324, 325 , ve 332 nci maddeler hariç ) ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis , müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir.Anayasa mahkemesi ve Yargıtay ‘ ın yargılayacağı kişilere ilişkin hükümler , askeri mahkemelerin görevlerine ilişkin hükümler ile çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır.
D.AVUKATIN AĞIR CEZA DOSYALARINDAKİ GÖREVİ VE SORUMLULUKLARI
Yargılamak yüzyıllardır gelen bir ihtiyacın sonucu doğmuştur . Toplumdaki barış ve güven ortamının sağlanması açısından bu hukuk devletleri için bir gereksinim haline gelmiştir . Bir çok yargı mensubu gibi avukatın da işlevi elbette adaletin tecelli etmesi olacaktır . Tam da bu noktada şüpheli vasfından sonra sanık vasfını alan kişi için adalet hiç olmadığı kadar önemli olmaktadır. İşini bilen ve bu alanda uzmanlaşmış gerekli formasyonu alan avukatların rolü hiç olmadığı kadar önem arzetmektedir. Ağır ceza dosyaları asliye ceza dosyalarından daha meşakkatli ve çetrefilli usuli süreçleri bünyesinde barındırmaktadır . Ezcümle avukat bir insanı çok ince bir delil ve profesyonel bir savunma ile tekrardan kamuya kazandırmak hususunda kıymetli bir yerdedir . Bu şekilde adalete güven hakkaniyete inanç artacaktır.